Stichting Sakya Thegchen Ling

3 Wat zijn de gebruiken tijdens het sterven?

Tijdens het sterven kan het Bardo Thodol, (lett. Bevrijding door te horen) worden voorgelezen. Door het lezen van deze oude Tibetaanse tekst wordt het bewustzijn van de stervende door het bardo heen geleid. Het is een gids voor de ervaringen waar het bewustzijn doorheen gaat. Door de beschrijving hiervan voor te lezen kan het bewustzijn deze ervaringen herkennen en niet worden afgeleid. Het betekent dus een steun voor de stervende.

Ook tijdens het verdere stervensproces wordt het lichaam niet aangeraakt. Ook vermijdt men zoveel mogelijk heftige emoties en andere verstoringen rond de stervende, zodat de stervende dit leven en lichaam kan loslaten.

4 Wat zijn de gebruiken na het sterven? Vlak er na, langere tijd er na?

Na het sterven (stoppen van uiterlijke ademhaling, wat medische gezien wordt als: 'dood') wordt aangeraden het lichaam nog minimaal drie dagen tot vijf dagen met rust te laten. Dan het innerlijke proces van sterven afgesloten en zijn alle elementen opgelost. Na deze periode is het lichaam alleen nog een dood lichaam en kan het worden verzorgd. Er kunnen sutra's worden gereciteerd en men kan mediteren. Het bewustzijn is maximaal zeven weken in het bardo (tussenfase) aanwezig. In deze weken kan men mediteren en puja's houden en de verdiensten opdragen aan de overledene. Dit kan gebeuren door medeboeddhisten of kan aan leraren gevraagd worden.

5 Welke vormen van lijkbezorging is / zijn mogelijk?

Over het algemeen wordt aangeraden te cremeren, maar dit is geen verplichting. Het lichaam is vergankelijk en als het "bewustzijn" het lichaam heeft verlaten is het lichaam alleen nog een dode huls waarmee in principe alles kan worden gedaan.

6 Zijn er specifieke aandachtspunten waar een uitvaartondernemer / crematorium / begraafplaats zorg voor kan dragen, kortom zijn er vanuit de betreffende boeddhistische traditie bepaalde vragen voor speciale aanpassingen?

Over het algemeen wordt aangeraden te cremeren, maar dit is geen verplichting. Het lichaam is vergankelijk en als het "bewustzijn" het lichaam heeft verlaten is het lichaam alleen nog een dode huls waarmee in principe alles kan worden gedaan.

Rond de crematie kan men rituelen, meditatie en puja's doen. Ook rond de asverstrooiing worden mantra's die binnen de eigen traditie gebruikt worden, gereciteerd. De leraar kan in zijn meditatie de doden herdenken.

7 Hoe wordt er gedacht over en omgegaan met orgaandonatie?

Over orgaandonatie wordt heel verschillend gedacht. Orgaandonatie kan worden gedaan als een activiteit van geven. Een daad/gift van mededogen. De intentie van de persoon is belangrijk. Aan de andere kant wordt orgaandonatie gezien als een verstoring en daardoor ongunstig voor het stervensproces. Uitnemen van organen is in tegenspraak met de rust die wordt aangeraden. Steeds zal er een individuele afweging moeten worden gemaakt tussen deze twee, die afhangt van de eigen persoonlijke ontwikkeling. Hoe meer ontwikkeling en inzicht er is gerealiseerd, hoe minder de persoon verstoord zal raken, ongeacht de uiterlijke omstandigheden. Het is belangrijk dat de intentie kan worden vastgehouden.